Published On: Tháng 10 10, 2026Categories: Dân tộc Dao
Có những cuộc gặp gỡ không hẹn mà thành — người Dao từ khắp các bản làng tìm về với nhau, không phải để khoe sắc, mà để nhận ra nhau. Nhận ra trong ánh bạc vòng cổ, trong đường thêu trên vạt áo, rằng mình cùng một cội nguồn.
Hè năm 2020, tôi có mặt trong một buổi gặp mặt như thế. Không sân khấu lớn, không loa đài ồn ào. Chỉ có những bộ trang phục được lấy ra từ đáy rương, những chiếc vòng bạc lau sáng từ đêm hôm trước, và những nụ cười — nụ cười của người gặp lại người thân sau bao năm xa cách.
Người Dao có câu chuyện về Ông tổ Bàn Vương — sợi dây tâm linh nối những người con Dao dù ở Lạng Sơn, Cao Bằng, Hà Giang hay tận phương Nam. Hôm ấy, tôi thấy sợi dây ấy hiện hữu, bằng xương bằng thịt, trong từng cái ôm, từng cái nắm tay, từng ánh mắt nhìn nhau đầy trìu mến.
Bộ ảnh này, tôi giữ lại như một lời tri ân — tri ân những người đã giữ lửa bản sắc, để màu chàm không phai, để tiếng khèn không tắt, để con cháu mai sau còn biết mình là ai.
Trong veo như nắng sớm — ánh mắt trong, nụ cười trong, cả một trời xanh trong vắt sau lưng.Chiếc khăn đỏ như một đóa hoa nở trên đầu — nụ cười rạng rỡ của tuổi xuân vùng cao.Sáu sắc màu, một niềm vui — đứng cạnh nhau, vai kề vai, như sáu nốt nhạc cùng một bản hòa ca.Nghiêng đầu lắng nghe — những tua chỉ ngũ sắc khẽ rung như đang thì thầm điều gì rất xưa.Giữa màn đêm, chỉ còn tiếng kèn và một đóa hồng đỏ — âm thanh của núi rừng cất lên từ hơi thở con người.Dáng đứng thảnh thơi giữa vườn xanh — chiếc mũ đính hạt cườm lấp lánh như sương mai còn đọng.Hai thế hệ trang phục, một nụ cười — bản sắc không nằm ở kiểu áo, mà ở cách người ta yêu nó.Chuyện trò rôm rả — khăn xanh, tua đỏ, và những tiếng cười giòn tan giữa buổi gặp mặt.Ánh mắt xa xăm của người đã đi qua bao mùa rẫy — chiếc khăn thêu là cả một đời người gói lại.Tình bạn mấy chục năm — nắm tay nhau đi qua hết con dốc này đến con dốc khác của cuộc đời.Bước đi — tấm lưng áo đính bạc lấp lánh, tua chỉ tung bay, như mang cả bản làng theo cùng.Vòng bạc nặng trĩu trên cổ — nặng không phải vì bạc, mà vì bao đời mẹ, đời bà đã đeo.Tiếng cười bật ra tự nhiên như suối — hạnh phúc đôi khi chỉ đơn giản là được là chính mình.Dải tua đỏ buông dài — mỗi sợi chỉ là một lời chúc, một lời cầu bình an của người mẹ, người bà.Cận cảnh một chiếc mũ — từng mũi thêu, từng quả bông, là từng giờ ngồi bên khung cửi của bàn tay mẹ.Người đứng, người ngồi — nhưng cùng một ánh nhìn về phía ống kính, cùng một niềm tự hào về gốc gác.Ngước nhìn trời cao — đôi kính trong veo không che được ánh mắt đầy khát vọng của tuổi trẻ.Xoay một vòng — tua chỉ tung bay thành vệt sáng, bạc reo thành tiếng, đất trời như cũng múa theo.
Buổi gặp mặt rồi cũng tan. Người về bản này, người về mường kia. Nhưng tôi tin, trong hành lý mỗi người mang về, ngoài những tấm ảnh kỷ niệm, còn có một điều quý hơn: niềm tin rằng mình không đơn độc — rằng ở đâu đó, vẫn có những người cùng mình giữ lấy màu chàm, giữ lấy tiếng khèn, giữ lấy cái hồn của người Dao Việt Nam.
Tác giả Nguyễn Sơn Tùng tại buổi tọa đàm — được Ban đại diện nhóm Người Dao Việt Nam tri ân trong ngày hội.Tác giả tác nghiệp giữa ngày hội — người sau ống kính, hôm nay cũng được vinh danh trước ống kính.Tác giả Nguyễn Sơn Tùng phát biểu tại buổi lễ — được Ban đại diện nhóm Người Dao Việt Nam tri ân trong ngày hội.
