Hà Giang có một đất trời làm của riêng — đá tai mèo xám xịt ôm lấy những bản làng cheo leo, mùa xuân về thì hoa cải vàng rực cả triền núi, hoa đào hoa mận nở trắng xóa các thung lũng. Ai đã một lần đặt chân lên mảnh đất này, hẳn đều mang về một nỗi nhớ rất riêng, không lẫn với bất cứ nơi nào khác.

Tôi đến Hà Giang vào mùa hoa nở. Trên cao nguyên đá, đá nhiều hơn đất — vậy mà sự sống vẫn cứ vươn lên mãnh liệt: khóm cải vàng chen nhau nở giữa kẽ đá, cành mận trắng muốt vươn ra từ sau hàng rào đá xám. Người vùng cao sống giữa đá, mà lòng thì mềm như đất phù sa mùa nước nổi.

Buổi sớm trong bản, tôi gặp một cụ bà ngồi may vá trước hiên nhà trình tường. Bàn tay đã run mà đường kim vẫn đều đặn. Bên cạnh, đứa cháu nhỏ chơi đùa cùng đàn vịt con, chú chó nhỏ quấn quýt dưới chân. Khung cảnh bình yên đến mức có lúc tôi muốn đặt máy xuống, chỉ ngồi ngắm thôi — không cần bấm máy cũng đã thấy đủ đầy.

Những thiếu nữ vùng cao tôi gặp — người thì gùi hoa cải vàng đi giữa triền núi, người thì đứng bên khung cửa gỗ cười hiền. Áo váy của họ rực rỡ sắc màu, mỗi bộ là cả một vườn hoa thêu tay. Nhìn họ, tôi hiểu vì sao người ta bảo: ở Hà Giang, mùa xuân không chỉ nở trên cành, mà còn nở trên vai áo người.

Có những khuôn mặt khiến tôi không thể quên — như cụ bà với nếp nhăn hằn sâu như những dòng nhật ký của núi rừng. Mỗi nếp nhăn là một mùa nương rẫy đã đi qua, một mùa đông giá rét đã chịu đựng, một mùa xuân đã đón. Nhìn vào đôi mắt cụ, tôi thấy cả một đời người gắn bó với đất đá này.

Trẻ con vùng cao lớn lên cùng đất đá từ thuở còn thơ. Cậu bé vác chiếc cuốc to hơn cả người, bước đi thoăn thoắt trên con đường đất. Dưới nắng chiều hắt lên bức tường đất vàng, cậu ngồi bên chú chó nhỏ — người bạn bốn chân trung thành nhất của tuổi thơ nơi đây.

Nhà trình tường — những bức tường đất dày, mái ngói rêu phong — là hình ảnh thân thuộc nhất của Hà Giang trong ký ức tôi. Giữa khung cửa gỗ lim đã bóng màu thời gian, nụ cười của người thiếu nữ như một đốm nắng, sáng cả gian nhà tối.

Mùa xuân ở Hà Giang là mùa của hoa. Hoa đào hồng phai e ấp bên sườn đồi, hoa mận trắng xóa cả thung lũng, hoa cải vàng rực những triền núi đá. Cô gái đứng dưới gốc đào, khẽ chạm vào cành hoa như sợ làm đau mùa xuân — khoảnh khắc ấy đẹp đến nao lòng.

Đá tai mèo sắc nhọn là thế, mà người Hà Giang vẫn sống, vẫn cười, vẫn gánh gồng mỗi ngày. Cô gái gánh bó cỏ to hơn cả người đi giữa những khối đá xám — vai oằn xuống mà nụ cười thì vẫn tươi. Sức sống của con người nơi đây khiến đá cũng phải mềm lòng.

Những bộ trang phục rực rỡ sắc màu — đỏ, vàng, xanh lá — như mang cả vườn hoa mùa xuân lên người. Từng đường thêu, từng dải tua là bao nhiêu giờ ngồi bên khung cửi của bàn tay người mẹ, người bà. Khoác lên mình bộ áo ấy, người phụ nữ vùng cao như mang theo cả bản sắc của dân tộc mình đi khắp núi rừng.

Rồi cũng đến lúc phải rời Hà Giang. Trên đường về, tôi cứ ngoái nhìn những dãy núi xanh mờ dần sau lưng. Hà Giang có một đất trời làm của riêng — và từ chuyến đi ấy, một phần đất trời ấy cũng đã thành của riêng trong tim tôi.

Bộ ảnh này, tôi giữ lại như một lời tri ân gửi đến Hà Giang — mảnh đất đã cho tôi những khuôn hình đẹp nhất, và những con người đã cho tôi những cảm xúc chân thành nhất.