“Warmth is passed from hand to hand.”

Hơi ấm được trao tay qua các thế hệ.

I. Cuối đèo Ô Quy Hồ

At the end of the pass

Đi hết đèo Ô Quy Hồ, từ Sapa sang đất Tam Đường, Lai Châu, tôi ghé vào bản Chu Va 12 vào một ngày mùa đông. Bản người Mông nằm nép mình dưới chân dãy Hoàng Liên, con đường quốc lộ chạy qua mà ngỡ như thời gian chạy chậm lại. Mây vẫn bảng lảng trên sườn núi, và trong cái lạnh se sắt của vùng cao, hơi ấm đầu tiên tôi cảm nhận được là từ một bếp lửa trong ngôi nhà gỗ.

---

II. Bếp lửa ngày đông

The fireside

Trong nhà, bếp lửa cháy giữa gian chính. Ngô treo trên gác bếp, khói bốc lên qua mái, cả nhà quây quần bên nhau. Cụ ông ngồi trông lửa, cụ bà đảo chảo, người phụ nữ trẻ mải miết thêu. Chú chó nằm lim dim bên cạnh. Không ai nói nhiều, nhưng hơi ấm thì đầy ắp gian nhà.

---

---

---

III. Những gương mặt ở lại

Faces that stay

Tôi chụp chân dung cụ ông bên hiên nhà. Đôi mắt sâu, bàn tay chai sần đặt lên cằm, phía sau là những khóm hoa vàng. Cụ không cười, chỉ nhìn xa xăm — ánh nhìn của người đã đi qua bao mùa nương rẫy. Rồi khi ngồi cạnh cụ bà, cả hai cùng bật cười. Nụ cười móm mém mà rạng rỡ, như nắng hiếm hoi của ngày đông vùng cao.

---

---

---

IV. Sợi chỉ màu

The colored thread

Người phụ nữ Mông xâu kim, sợi chỉ xanh kéo dài trong không gian tối của gian nhà. Trên tay chị là dải vải cam đang thêu dở — những họa tiết mà mẹ chị, bà chị đã thêu từ bao đời. Tôi chợt hiểu, văn hóa của người Mông được giữ gìn không phải trong bảo tàng, mà trong từng đường kim mũi chỉ như thế này.

---

V. Mãi bên nhau

Always together

Bài đăng của tôi ngày ấy chỉ vỏn vẹn: “Mãi bên nhau Ông Nhé”. Nhìn hai cụ ngồi bên nhau, rồi nhìn người mẹ trẻ ôm con thơ trong chiếc áo đỏ thêu hoa, tôi thấy một vòng tròn khép kín: từ cụ già đến em bé, hơi ấm của bản Chu Va 12 cứ thế được trao tay qua các thế hệ.

“Không ai nói nhiều, nhưng hơi ấm thì đầy ắp gian nhà.”— Nguyễn Sơn Tùng

---

VI. Từ bản làng lên tường triển lãm

From the village to the exhibition hall

Trong chuyến đi ấy, tôi gửi đi bức ảnh hai cụ cười bên nhau ở Chu Va 12 — khoảnh khắc tôi đặt tên “Mãi bên nhau” — và may mắn được chọn treo tại Triển lãm Ảnh Nghệ thuật LHKVMN phía Bắc năm 2022 tổ chức tại Lai Châu, với tên tác phẩm “Câu chuyện hồi ức dưới chân núi Chu Va”. Từ một gian nhà gỗ dưới chân đèo Ô Quy Hồ, nụ cười của hai cụ giờ ở trên tường triển lãm, kể câu chuyện của bản Mông với bao người xem.

---

---