Tháng 10 7, 2026

Nét đẹp trong lễ cưới của người Dao Lù Gang ở Lạng Sơn — Báo Dân tộc

Người Dao Lù Gang di cư từ xã Công Sơn, Mẫu Sơn, huyện Cao Lộc đến xã Nhất Tiến, huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn từ những năm 50 của thế kỷ trước; đến nay, đồng bào vẫn giữ được nét đẹp trong lễ cưới, đặc biệt trang phục cô dâu, chú rể rất cầu kỳ, nhiều màu sắc.

Theo phong tục, cô dâu về nhà chồng lúc sáng sớm. Ngoài của hồi môn, cô dâu chuẩn bị hai bộ trang phục: một bộ mặc lúc rời nhà bố mẹ đẻ, một bộ thay trước khi bước vào nhà trai.

Trang phục cô dâu gồm khăn che mặt, áo nhiều lớp, bốn thắt lưng thêu hoa, mũ, vòng cổ, vòng tay và nhiều trang sức bạc. Mỗi bộ trang phục của cô dâu Dao Lù Gang trung bình có từ 3 đến 10 lớp — gia đình có điều kiện thì trang phục có nhiều lớp hơn.

Đúng giờ tốt, đoàn nhà gái lên đường đến nhà trai. Đi cùng cô dâu có một phù dâu nhà gái và một phù dâu nhà trai; cô dâu đi giữa, được hai phù dâu che ô. Phù dâu cũng mặc áo nhiều lớp nhưng mỏng hơn áo cô dâu. Chú rể không đi đón dâu mà ở nhà chuẩn bị các nghi thức cúng.

Thầy cúng làm lễ ngoài trời để chuẩn bị đón đoàn nhà gái; ngoài mâm cỗ cúng còn có bộ quần áo hình nhân nam và nữ.

Trước khi cô dâu vào nhà, thầy cúng đặt con dao trên bát nước (mũi dao hướng ra ngoài), đọc lời khấn xua đuổi tà ma và xin tổ tiên nhận dâu. Cô dâu bước qua bát nước; nước được đổ đi, con dao gắn lên cửa để cầu điều lành cho cô dâu.

Cô dâu vào nhà bằng cửa phụ (không vào cửa chính), lúc này bố mẹ chồng tránh mặt. Họ hàng nhà trai đón hai bên cùng tiếng kèn Pí Lè. Thầy cúng làm lễ tơ hồng, đọc bài cúng nhận dâu; sau đó, chú rể trong trang phục cưới, che mặt, được dẫn ra.

Trên bàn cúng bày 12 chén, 12 đôi đũa của thầy cúng và gia tiên; trên miệng mỗi chén đặt một miếng gan lợn nướng. Cô dâu, chú rể rót rượu mời họ hàng hai bên.

Đôi uyên ương vào chiếu hoa, vái trước Bàn vương — gia tiên, thầy cúng, bố mẹ, anh em họ hàng nhà trai cùng đoàn đưa dâu nhà gái. Kết thúc lễ tơ hồng, nhà trai dọn cỗ mời khách; miếng gan lợn được chia cho mọi người, thầy kèn thổi nhạc mừng đến hết đám cưới, còn chiếc chiếu hoa được đem trải giường cho đêm tân hôn.

Cô dâu Dao Lù Gang trong trang phục cưới.
Trang phục cô dâu Dao Lù Gang: khăn che mặt, áo nhiều lớp, bốn thắt lưng thêu hoa, mũ, vòng cổ, vòng tay và trang sức bạc. (Trong ảnh: người nhà gái chỉnh trang phục cho cô dâu Triệu Thị Tiên, cách nhà chú rể Hoàng Hữu Thanh khoảng 100 m.)
Các lớp trang phục cô dâu.
Mỗi bộ trang phục của cô dâu Dao Lù Gang trung bình có từ ba đến mười lớp. Những gia đình có điều kiện thì trang phục cô dâu có nhiều lớp hơn.
Đoàn nhà gái lên đường.
Đúng giờ tốt, đoàn nhà gái bắt đầu đến nhà trai. Đi cùng cô dâu có một phù dâu nhà gái và một phù dâu nhà trai.
Đoàn rước dâu với ô che.
Đoàn nhà gái tiến về nhà trai, cô dâu đi giữa được hai phù dâu che ô; chú rể không đi đón dâu mà ở nhà chuẩn bị nghi thức cúng.
Thầy cúng làm lễ ngoài trời.
Thầy cúng làm lễ ngoài trời chuẩn bị đón đoàn nhà gái; ngoài mâm cỗ cúng còn có bộ quần áo hình nhân nam và nữ.
Nghi thức dao và bát nước trước cửa nhà.
Trước khi cô dâu vào nhà, thầy cúng đặt dao trên bát nước (mũi hướng ra ngoài), đọc khấn xua tà ma, xin tổ tiên nhận dâu; cô dâu bước qua bát nước, nước đổ đi, dao gắn lên cửa cầu điều lành.
Lễ tơ hồng nhận dâu.
Cô dâu vào bằng cửa phụ, bố mẹ chồng tránh mặt; họ hàng nhà trai đón hai bên cùng kèn Pí Lè; thầy cúng làm lễ tơ hồng đọc bài cúng nhận dâu, sau đó chú rể che mặt trong trang phục cưới được dẫn ra.
Bàn cúng với 12 chén đũa và gan lợn nướng.
Bàn cúng bày 12 chén, 12 đôi đũa, trên miệng chén đặt miếng gan lợn nướng; cô dâu, chú rể rót rượu mời họ hàng hai bên.
Đôi uyên ương vái trong chiếu hoa.
Đôi uyên ương vào chiếu hoa vái trước Bàn vương; kết thúc lễ tơ hồng, nhà trai dọn cỗ mời khách, gan lợn chia mọi người, thầy kèn thổi nhạc mừng đến hết đám cưới, chiếu hoa đem trải giường cho đêm tân hôn.

Bài: Nguyễn Sơn Tùng – Vũ Mừng
Nguồn: Báo Dân tộc (31/08/2024) — nay là chuyên trang Dân tộc và Phát triển, VietNamNet — Xem bài viết gốc

photographer : Nguyễn Sơn Tùng
Photographer | Art Photography
Culture • People • Mountain Life