Tháng 10 7, 2026

Độc đáo điệu múa sư tử mèo ngày xuân ở xứ Lạng — Báo Tài chính Doanh nghiệp

Múa sư tử mèo là phong tục truyền thống của người Tày, Nùng ở các huyện Cao Lộc, Lộc Bình, Văn Lãng, Văn Quan, Bình Gia, Tràng Định (Lạng Sơn), được biểu diễn vào mùng 1–2 Tết Nguyên đán và các dịp đặc biệt như hội xuống đồng, Trung thu, lễ khởi công, vào nhà mới; mang ý nghĩa tinh thần thượng võ, là biểu tượng của may mắn, hạnh phúc.

Trước khi vào hội, đội trưởng phải mời cốc bản hoặc Thày Tào đến miếu thắp hương xin phép thần Thổ Công — người Nùng quan niệm, không xin phép mà múa thì sư tử sẽ bị phạt vạ. Các động tác cúi mình, nhô cao đầu sư tử là để chào thần linh bốn phương; các trò nhảy vòng lửa, vòng dao thể hiện tín ngưỡng nông nghiệp, cầu mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.

“Kỳ lằn” trong tiếng Nùng nghĩa là kỳ lân. Đội múa đi từng nhà trong dịp Tết, cầu cho gia chủ sức khỏe, làm ăn phát đạt; sư tử xuất hiện đầu năm là điềm lành, thịnh vượng.

Múa sư tử của người Tày, Nùng là một nghệ thuật tổng hợp gồm âm nhạc, mỹ thuật, múa…, phản ánh nhân sinh quan và lối sống chân thành, mộc mạc của đồng bào. Múa là chủ đạo, gắn với nhạc và trò diễn; các đạo cụ gồm mặt báo đông, mặt nả lình (mặt khỉ), chiêng, chũm chọe, đinh ba chạc, gậy, đoản đao, kiếm, dao nhọn.

Đầu sư tử mèo có dáng đầu sư tử, mặt mèo, làm từ nguyên liệu sẵn có, màu sặc sỡ (đỏ, đen, vàng, xanh đậm); mặt càng dữ, múa võ càng mạnh càng hay; kèm theo là các bài quyền, kiếm, binh khí. Động tác múa võ nhanh, uyển chuyển theo nhịp trống, chiêng; một bài múa chỉ diễn ra trong 7 phút nhưng đòi hỏi kỹ thuật điêu luyện.

Lạng Sơn hiện có gần 100 đội múa sư tử mèo với gần 1.000 người biểu diễn, hàng chục nghệ nhân làm đầu sư tử; mỗi đội có 8–16 người (người múa sư tử, đười ươi, mặt khỉ, đội múa võ), với các bài: chào thần thánh, bái tổ, cầu may, hội lồng tồng, nhào lộn qua vòng lửa.

Năm 2022, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lạng Sơn tổ chức Hội thi Múa sư tử dân tộc Tày, Nùng lần thứ nhất với 10 đội, gần 160 nghệ nhân đến từ 8 huyện, thành phố, gồm các bài: nghi thức chào, bái trống, mở mắt; múa đi đường, chào nhau, chào khán giả; múa vui hội lồng tồng; múa võ cổ truyền.

Năm 2017, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã công nhận Múa sư tử của người Tày, Nùng ở Lạng Sơn là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, hướng tới trở thành sản phẩm văn hóa du lịch đặc trưng của xứ Lạng.