Trong ảnh là cô dâu Dương Múi đang được mặc trang phục tại nhà Mẹ đẻ và rời nhà từ lúc 3 giờ sáng và sẽ đến nhà chú rể Triệu Trình lúc 6 giờ sáng, khi cả bản làng đang chìm trong giấc ngủ.Trang phục của cô dâu gồm khăn che mặt, áo dài nhiều lớp và đeo 4 thắt lưng. Tất cả thêu chỉ màu rực rỡ.

Published On: Tháng 3 9, 2023Categories:

Mau Son — A Dao Lu Gang Wedding Before Dawn

MẪU SƠN · LỘC BÌNH · LẠNG SƠN · VIỆT NAM

“A wedding that begins before dawn, when the whole village is still asleep.”

Giữa sương giá xứ Lạng, nơi đỉnh Mẫu Sơn quanh năm mây bọc núi, đồng bào Dao Lù Gang vẫn giữ cho mình một phần hồn nguyên bản — qua nếp nhà, tiếng kèn và những bộ trang phục thêu tay rực rỡ. Đám cưới của Dương Múi và Triệu Trình là một dịp như thế: không chỉ là chuyện hợp duyên của đôi trẻ, mà là lúc văn hóa ngàn đời hiện ra rõ nhất.

Cô dâu Dương Múi được mặc trang phục tại nhà mẹ đẻ — khăn che mặt, áo dài nhiều lớp, 4 thắt lưng, tất cả thêu chỉ màu rực rỡ — rồi lên đường về nhà chú rể Triệu Trình lúc 5 giờ sáng, khi bản làng còn chìm trong giấc ngủ. Giờ ra cửa, giờ vào nhà làm lễ đều tùy thuộc giờ tốt, không cố định là ban đêm.

I. Sửa soạn cho cô dâu

Dressing the bride

Bếp lửa hồng trong đêm
Bếp lửa hồng trong đêm — nhà mẹ đẻ cô dâu trước giờ lên đường.

Chiếc khăn đỏ được đội lên đầu cô dâu
Chiếc khăn đỏ được đội lên đầu cô dâu.

Từng nếp khăn được chỉnh ngay ngắn
Từng nếp khăn được chỉnh ngay ngắn.

Điểm lại son trước giờ làm lễ
Điểm lại son trước giờ làm lễ.

Soi gương lần cuối trước khi che mặt
Soi gương lần cuối trước khi che mặt.

Mâm lễ với đèn dầu, thịt và chén rượu
Mâm lễ với đèn dầu, thịt và chén rượu.

Quấn xà cạp
Quấn xà cạp — từng vòng vải thêu ôm lấy bắp chân.

Bàn tay thoăn thoắt thắt nút xà cạp
Bàn tay thoăn thoắt thắt nút xà cạp.

Cô dâu dưới vành khăn
Cô dâu dưới vành khăn.

Đêm xuống, bản Dao ấm lên bởi ánh lửa và nhịp kèn Pí lè. Trong căn bếp nhà mẹ đẻ, cô dâu được các bà, các mẹ chăm chút từng chi tiết — từ chiếc khăn đỏ đội đầu đến đôi xà cạp quấn chân.

II. Đoàn đưa dâu

The procession

Ba người phụ nữ trong trang phục cưới
Ba người phụ nữ trong trang phục cưới.

Mâm cỗ cúng trước giờ lên đường
Mâm cỗ cúng trước giờ lên đường.

Che ô cho cô dâu
Che ô cho cô dâu.

Đoàn đưa dâu với những chiếc ô đen
Đoàn đưa dâu với những chiếc ô đen.

Quây quần bên mâm lễ
Quây quần bên mâm lễ.

Nhìn từ trên cao
Nhìn từ trên cao — khoảnh khắc sum họp.

Đoàn người chuyển động trong ánh đèn đêm
Đoàn người chuyển động trong ánh đèn đêm.

Chỉnh lại áo ngoài sân
Chỉnh lại áo ngoài sân.

Hạt cườm và đồng xu kết tỉ mỉ trên áo cưới
Hạt cườm và đồng xu kết tỉ mỉ trên áo cưới.

Khoác lên mình bộ trang phục kỳ công nhất, cô dâu hiện lên rực rỡ giữa sương lạnh. Từng đường kim mũi chỉ trên nền vải chàm, hạt cườm kết tỉ mỉ, chiếc khăn đỏ trùm đầu — mang theo ước nguyện sung túc, bền chặt. Với người Dao Lù Gang, áo cưới không chỉ để làm đẹp, mà là chứng nhân của dòng họ, niềm tự hào của người phụ nữ về nhà chồng.

III. Dải khăn trắng

The white sash

Chỉnh lại hàng khuy bạc trên ngực áo
Chỉnh lại hàng khuy bạc trên ngực áo.

Bà cụ quấn dải khăn trắng cho con cháu
Bà cụ quấn dải khăn trắng cho con cháu.

Thắt dải lưng trắng
Thắt dải lưng trắng.

Hai người phụ nữ giúp nhau thắt khăn
Hai người phụ nữ giúp nhau thắt khăn.

Dải khăn trắng
Dải khăn trắng — màu của sự tinh khôi.

Tấm voan hạt cườm buông sau lưng áo
Tấm voan hạt cườm buông sau lưng áo.

Dìu nhau trên đường
Dìu nhau trên đường.

Nụ cười bẽn lẽn
Nụ cười bẽn lẽn.

Tự tay thắt dải lưng
Tự tay thắt dải lưng.

Nút thắt và hạt cườm
Nút thắt và hạt cườm — chi tiết của áo cưới.

Bàn tay người đi trước chăm chút cho thế hệ sau
Bàn tay người đi trước chăm chút cho thế hệ sau.

IV. Về nhà chồng

To the groom’s house

Cô dâu Dương Múi trong bộ áo cưới đầy đủ
Cô dâu Dương Múi trong bộ áo cưới đầy đủ.

Đoàn rước dâu trên đường về nhà trai
Đoàn rước dâu trên đường về nhà trai.

Che ô đưa cô dâu vào nhà
Che ô đưa cô dâu vào nhà.

Nghi lễ trong nhà trai
Nghi lễ trong nhà trai.

Nhìn về phía núi
Nhìn về phía núi.

Chú rể Triệu Trình chỉnh lại vòng cổ cho cô dâu
Chú rể Triệu Trình chỉnh lại vòng cổ cho cô dâu.

Dương Múi và Triệu Trình
Dương Múi và Triệu Trình — giữa núi rừng Mẫu Sơn.

Dân tộc Dao Lù Gang ở Mẫu Sơn giữ gìn văn hóa Dao thuần túy, từ cách ăn, nếp ở, trang phục cho tới phong tục thờ cúng và lễ hội, bao gồm nghi lễ đám cưới truyền thống.

Bộ ảnh này không chỉ ghi lại một đám cưới. Đó là nỗ lực giữ lại ký ức — để mai sau nhắc đến người Dao Lù Gang ở Mẫu Sơn, người ta vẫn thấy một nét văn hóa đang sống, đang thở.

Nguyễn Sơn Tùng

Photographer | Art Photography

Culture • People • Mountain Life

(Photographs © 2017-2026 Nguyễn Sơn Tùng. All Rights Reserved ®)