Pattaya là thành phố biển thuộc tỉnh Chon Buri, nằm bên bờ vịnh Thái Lan, cách thủ đô Bangkok chừng 150 cây số về phía đông nam. Ngôi làng cổ dài nằm trong quần thể chợ nổi Bốn Miền — Pattaya Floating Market — trên đường Sukhumvit ở huyện Bang Lamung: một khu chợ nổi nhân tạo rộng khoảng 10 héc-ta, mở cửa từ năm 2008, tái hiện không gian văn hóa của bốn miền Thái Lan với những dãy nhà sàn trên mặt nước, những cây cầu gỗ và ghe thuyền buôn bán tấp nập. Ở một góc của quần thể ấy, những gia đình người Kayan dựng nhà sinh sống, dệt vải, bán đồ thủ công và đón khách thập phương — mang theo cả một quê hương thu nhỏ từ bên kia biên giới Myanmar.

Người cổ dài thuộc nhóm Kayan (Karen), còn được gọi là Padaung, quê gốc ở vùng núi phía đông Myanmar. Những năm 1980–1990, khi quê nhà chìm trong xung đột, nhiều gia đình đã rời bỏ bản làng, vượt biên sang Thái Lan nương náu.

Các bé gái bắt đầu đeo vòng từ khi còn rất nhỏ, và chiếc vòng cứ thế theo họ lớn lên. Trên đôi má bầu bĩnh, những cô bé người Kayan còn vẽ thêm một hình hoa bằng phấn Thanaka — một nét duyên rất riêng của phụ nữ Myanmar.

Trong làng, có một người phụ nữ mà ống kính của tôi cứ trở lại nhiều lần. Bộ vòng trên cổ chị đã cao và dày qua bao năm tháng, đôi vòng bạc nối nhau trên hai cổ tay, và chính bàn tay chị là bàn tay khẽ chỉnh lại từng vòng đồng trên cổ những cô gái trẻ — như cách người đi trước trao lại một nếp nhà.

Người Kayan sống bằng đôi bàn tay: dệt vải, thêu thùa, bán đồ thủ công cho khách thập phương. Những tấm vải sặc sỡ treo kín gian nhà là sinh kế, và cũng là niềm tự hào họ gìn giữ giữa đất khách.

Rời làng khi nắng chiều đã ngả, tôi vẫn nhớ mãi ánh mắt của cô bé có đôi má vẽ hoa Thanaka, hai tay khẽ nâng bộ vòng trước ngực. Ở một đất nước xa lạ, giữa một ngôi làng đón khách thập phương, những con người ấy vẫn lặng lẽ giữ lấy mình — vòng nối vòng, như năm tháng nối năm tháng.