Năm 2020, tôi có chuyến đi Hà Giang — mảnh đất mà mỗi lần đặt chân đến đều cho tôi những cảm xúc mới. Vẫn là núi non trùng điệp, vẫn là sắc vàng của bông cải, sắc trắng của hoa mận hoa lê, sắc hồng của đào và tam giác mạch — nhưng hơn hết, vẫn là tình người nồng ấm, là nét ngây thơ của trẻ nhỏ, là ánh mắt sáng ngời của các cụ già.

Trẻ con Hà Giang lớn lên giữa đất và đá. Quần áo lấm lem bùn đất, mặt mũi nhem nhuốc sau buổi chơi — nhưng đôi mắt thì trong veo như suối nguồn. Tôi gặp một nhóm trẻ trên đỉnh đồi, đứa nào cũng nhem nhuốc mà cười tươi rói, tay còn cầm quả bóng bay đủ màu. Tuổi thơ ở đây không có đồ chơi đắt tiền, chỉ có núi đồi, có bạn bè, và có nụ cười.

Có những khuôn mặt khiến tôi lặng người — như cậu bé với chiếc vòng cổ bằng kim loại, ánh mắt nhìn thẳng vào ống kính, sâu thẳm như chứa cả một câu chuyện. Hay cô bé áo len đỏ đứng giữa trời xám, mái tóc bay trong gió. Tôi không hỏi tên các em, chỉ lặng lẽ bấm máy — và giữ lại những ánh mắt ấy như giữ một phần hồn của Hà Giang.

Người già ở Hà Giang là những pho sử sống của núi rừng. Cụ ông gánh bó rau xanh đi giữa đồng hoa tam giác mạch, bước chân chậm rãi mà vững chãi. Gặp ống kính của tôi, cụ quay lại cười hiền — nụ cười của người đã đi qua bao mùa nương rẫy, bao mùa đông giá rét, mà lòng vẫn ấm như nắng sớm.

Mùa hoa tam giác mạch, cả thung lũng như được trải một tấm thảm hồng trắng. Ba cậu bé gánh cỏ đi về qua đồng hoa, tiếng cười vang cả một góc trời. Người phụ nữ gùi hoa cải vàng đi giữa biển hoa, nụ cười tươi hơn cả nắng. Ở Hà Giang, hoa không chỉ để ngắm — hoa là một phần của đời sống, của gánh gồng mưu sinh mỗi ngày.

Chiều xuống, tôi gặp hai người gánh hoa cải vàng đi qua cổng đá về nhà — ngôi nhà trình tường với hàng rào đá xám đặc trưng của vùng cao nguyên đá. Hai bé gái gánh hoa nối gót nhau trên con đường đất. Khung cảnh bình yên đến mức tôi chỉ muốn thời gian ngừng lại.

Buổi chiều cuối cùng, lũ trẻ tụ tập quanh đống rơm giữa đồng hoa cải — đứa thổi bóng bay, đứa cười đùa, người phụ nữ trẻ bế em bé trên tay đứng nhìn. Nắng xiên khoai hắt lên những gương mặt rạng rỡ. Tôi bấm máy liên tục, sợ bỏ lỡ một khoảnh khắc nào.

Hà Giang — đất và người — hai tiếng ấy với tôi không bao giờ tách rời. Đất cho người sự sống, người cho đất linh hồn. Bộ ảnh này, tôi giữ lại như một lời tri ân gửi đến mảnh đất và con người Hà Giang năm 2020.