I. Người Dao hạ sơn

The Dao Who Came Down from the Clouds

Người Dao ở Bắc Sơn phần lớn thuộc nhánh Dao Lù Gang. Họ vốn có nguồn gốc từ vùng núi cao Mẫu Sơn — từ những năm 50 của thế kỷ trước đã di cư xuống đây, nên người dân địa phương vẫn quen gọi bằng cái tên thân thuộc: “người Dao hạ sơn”. Rời đỉnh núi mây, họ định cư nơi thung lũng, dưới chân núi đá vôi — đông nhất ở xã Nhất Tiến — sống chan hòa cùng người Tày, Nùng, Kinh. Điều đáng quý là ý thức giữ gìn cội nguồn của họ rất cao: từ người già đến trẻ nhỏ, ai cũng dùng tiếng Dao trong giao tiếp hằng ngày; những nghi lễ như cấp sắc, cúng tổ tiên, cúng thần bản mệnh vẫn được duy trì dưới sự điều hành của các thầy Tào, thầy cúng.

II. Sương sớm phiên chợ

Morning Mist over the Market

Sương sớm còn vương trên những triền núi đá, người Dao từ các bản cao lại lục tục tìm về chợ phiên Bắc Sơn. Chẳng ồn ào, chẳng vội vã, phiên chợ mở ra như một thước phim chậm rãi về đời sống mộc mạc của đồng bào nơi sơn cước.

III. Sắc màu giữa đời thường

Colors in Everyday Life

Đi qua những dãy hàng bày biện đơn sơ, ta bắt gặp hình ảnh người phụ nữ Dao trong trang phục truyền thống với những đường thêu tỉ mỉ, sắc màu rực rỡ đặc trưng của đồng bào. Trang phục ấy không nằm trong sách vở hay những dịp lễ trọng, mà hiện diện ngay giữa cuộc đời thường nhật: trong dáng người cúi xuống chọn món đồ cần thiết, trong cái xoay mình nhẹ nhàng giữa dòng người, hay cái nhìn hướng về quầy hàng quen thuộc.

IV. Những khoảnh khắc chân thật

Honest Moments

Nhìn ngắm qua ống kính, phiên chợ không cần những góc máy lớn lao hay kịch bản sắp đặt. Giá trị của những bức ảnh nằm ở khoảnh khắc tự nhiên khi con người vẫn đang sống trọn vẹn với nhịp sinh hoạt của mình. Một ánh mắt giao nhau, đôi bàn tay gân guốc đang lựa từng sản vật, hay bóng lưng khuất dần sau làn sương mờ của buổi chợ tan — tất cả đều gom góp lại thành hơi thở chân thật nhất của một vùng đất.

V. Chợ tan

When the Market Disperses

Du khách đến đây, qua từng khung hình, không chỉ nhìn thấy cảnh sắc hay sắc màu trang phục, mà còn cảm nhận được sự bền bỉ của một nếp sống qua bao thế hệ. Chợ rồi cũng vãn, tiếng xe máy nổ giòn trên con đường đất đỏ đưa từng nhóm người trở về bản nhỏ, để lại đằng sau một khoảng trời bình yên và những góc nhìn sâu lắng về cuộc sống của người Dao giữa đại ngàn Bắc Sơn.

“Giá trị của những bức ảnh nằm ở khoảnh khắc tự nhiên khi con người vẫn đang sống trọn vẹn với nhịp sinh hoạt của mình.”

— Nguyễn Sơn Tùng

Tư liệu tham khảo: Facebook cá nhân Nguyễn Sơn Tùng; qdnd.vn — “Bản sắc người Dao ở Bắc Sơn”; vnexpress.net — “Nếp sống người Dao ở Mẫu Sơn”, “Phong tục cưới của người Dao tại Lạng Sơn”.