Tìm hiểu dân tộc Dao · Số liệu & Bản đồ

Gần 900.000 người Dao trên bản đồ Việt Nam mới

Nearly 900,000 Dao People on Vietnam’s New Map

---

Tấm bản đồ “Phân bố dân tộc Dao ở Việt Nam” quen thuộc trong các triển lãm và sách nghiên cứu được vẽ trên nền 63 tỉnh, thành phố, theo kết quả Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2019. Từ năm 2025, cả nước sắp xếp lại còn 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh. Địa giới thay đổi, nhưng con người thì không dời đi — 891.151 người Dao vẫn sống ở những bản làng cũ. Bài viết này cộng gộp lại số liệu năm 2019 theo địa giới mới, để trả lời một câu hỏi đơn giản: trên tấm bản đồ Việt Nam hôm nay, người Dao đang sống ở đâu, bao nhiêu người?

---

Một dân tộc gần 900.000 người

Theo Tổng điều tra dân số và nhà ở ngày 1/4/2019 của Tổng cục Thống kê, dân tộc Dao ở Việt Nam có 891.151 người (450.089 nam, 441.062 nữ) — đông thứ 9 trong 54 dân tộc, chiếm 0,93% dân số cả nước. Người Dao có mặt ở khắp 63 tỉnh, thành phố cũ, từ biên giới phía Bắc đến tận Cà Mau, dù ở nhiều nơi chỉ vài chục người.

Quá trình tăng trưởng của dân tộc Dao qua các kỳ điều tra:

Riêng giai đoạn 2009–2019, dân số Dao tăng bình quân 1,71%/năm — thuộc nhóm tăng nhanh trong các dân tộc thiểu số.

Gần một nửa người Dao sống trong hai tỉnh

Cộng gộp theo địa giới mới, bức tranh phân bố hiện ra rất rõ nét:

• Tuyên Quang (mới) — gộp Hà Giang và Tuyên Quang — là tỉnh đông người Dao nhất cả nước: 232.540 người, chiếm 26,09% tổng số người Dao. Riêng Hà Giang cũ (127.181 người) vốn đã là tỉnh đông người Dao nhất theo địa giới cũ.
• Lào Cai (mới) — gộp Lào Cai và Yên Bái — đứng thứ hai: 205.268 người, chiếm 23,03%.

Chỉ hai tỉnh này đã giữ 437.808 người, tức 49,1% — gần một nửa dân tộc Dao của cả nước. Tiếp theo là Thái Nguyên (mới: Bắc Kạn + Thái Nguyên) 88.437 người; Quảng Ninh 73.591 người; Lai Châu 58.849 người; Cao Bằng 54.947 người; Phú Thọ (mới) 34.050 người; và Lạng Sơn 28.225 người.

Tính chung, vùng trung du và miền núi phía Bắc chiếm 747.493 người — 83,9% dân số Dao toàn quốc. Đây chính là vành đai cư trú lâu đời của người Dao dọc biên giới Việt – Trung: những dãy núi của Hà Giang, Tuyên Quang, Lào Cai, Yên Bái, Cao Bằng, Bắc Kạn, Lạng Sơn, Quảng Ninh — nơi các nhóm Dao Đỏ, Dao Tiền, Dao Quần Chẹt, Dao Lô Gang, Dao Thanh Phán, Dao Thanh Y, Dao Tuyển… đã sinh sống qua nhiều thế hệ. Sáp nhập tỉnh không làm thay đổi thực tế ấy; nó chỉ khiến “trọng tâm Dao” trên bản đồ trở nên đậm đặc hơn: hai tỉnh đầu bảng nay đều vượt mốc 200.000 người.

---

Dấu chân người Dao ở miền Trung, Tây Nguyên và phương Nam

Ngoài miền Bắc, cộng đồng người Dao đáng kể nhất nằm ở Tây Nguyên — gắn với các đợt di cư từ miền Bắc vào trong nửa sau thế kỷ XX. Theo địa giới mới, Lâm Đồng (gộp Đắk Nông, Lâm Đồng, Bình Thuận) có 23.149 người Dao — là tỉnh đông người Dao nhất ngoài miền Bắc, trong đó phần lớn thuộc địa bàn Đắk Nông cũ (19.786 người). Đắk Lắk (mới) có 18.510 người, Gia Lai (mới) 4.877 người, Quảng Ngãi (mới, phần Kon Tum cũ) 560 người. Tổng cộng Tây Nguyên khoảng 47.096 người, chiếm 5,3%.

Xuôi về phía Nam, người Dao thưa dần: Đồng Nai (mới) 8.014 người, TP. Hồ Chí Minh (mới) 1.156 người. Duyên hải miền Trung chỉ còn lác đác: Khánh Hòa (mới) 136 người, Nghệ An 120, TP. Đà Nẵng (mới) 105, Hà Tĩnh 43, Quảng Trị (mới) 30, TP. Huế 24. Ở Đồng bằng sông Cửu Long, mỗi tỉnh chỉ vài chục người Dao — An Giang 18, Vĩnh Long 17, TP. Cần Thơ 30, Đồng Tháp 23, Cà Mau 15 — như những dấu chân nhỏ của một dân tộc miền núi trên vùng đất phương Nam.

---

Đọc lại bản đồ cũ bằng con mắt mới

Việc cộng gộp này cũng làm thay đổi vài “kỷ lục” quen thuộc. Theo địa giới cũ, Hà Giang là tỉnh đông người Dao nhất (127.181 người); trên bản đồ mới, ngôi đầu thuộc về Tuyên Quang. Lào Cai cũ từng đứng thứ ba (104.045 người, sau Hà Giang và Tuyên Quang cũ), nay Lào Cai mở rộng thành tỉnh đông người Dao thứ hai cả nước. Ngược lại, những tỉnh miền núi phía Bắc không sáp nhập như Lai Châu, Cao Bằng, Lạng Sơn giữ nguyên thứ hạng và con số — bản làng người Dao ở đó vẫn nằm trong cùng một tỉnh như trước.

Một lưu ý nhỏ cho người tra cứu: trên một số trang mạng hiện lan truyền con số “người Dao ở Lào Cai năm 2019 là 108.326 người”. Đối chiếu với bảng số liệu gốc của Tổng cục Thống kê, 108.326 thực ra là số người Tày ở Lào Cai; số người Dao đúng là 104.045 người. Bảng thống kê 63 tỉnh làm căn cứ cho bài này cộng lại khớp tuyệt đối với tổng số 891.151 người đã công bố.

Cách làm và nguồn số liệu

• Dân số người Dao theo từng tỉnh cũ: Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2019 (Tổng cục Thống kê), thời điểm 0 giờ ngày 1/4/2019.
• Phương án cộng gộp: Nghị quyết số 202/2025/QH15 ngày 12/6/2025 của Quốc hội về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh (63 tỉnh, thành phố → 34 tỉnh, thành phố).
• Ranh giới trên bản đồ được gộp từ ranh giới 63 tỉnh (dữ liệu GADM 4.1), chỉ mang tính minh họa theo địa giới hành chính mới.
• Cần hiểu đúng: đây là chân dung dân số năm 2019 đặt trên khung bản đồ năm 2025. Dân số thực tế hôm nay chắc chắn đã thay đổi; khi có kỳ điều tra mới, bản đồ này sẽ được cập nhật lại.

Bảng: Dân số người Dao theo 34 tỉnh, thành phố (số liệu 2019, cộng gộp theo địa giới 2025)