Mỗi ngày, chúng ta bị bủa vây bởi hàng triệu sắc màu rực rỡ từ thế giới số. Màu sắc kích thích thị giác, nhưng đôi khi cũng là lớp màn che mờ bản chất nguyên bản của khoảnh khắc. Vì thế, tôi tìm về với ảnh nghệ thuật đen trắng (Black & White) — một lăng kính tinh giản, nơi thế giới được gột rửa mọi xao nhãng để chỉ giữ lại linh hồn cốt lõi của vạn vật.

Bộ ảnh này là hành trình tôi đi tìm những khoảng lặng giữa nhịp sống hối hả, kể lại bằng ngôn ngữ của ánh sáng, hình khối và những cung bậc cảm xúc đơn sắc.

Ánh mắt và linh hồn: chiều sâu của sự im lặng

Người ta vẫn bảo: chụp ảnh màu là chụp vẻ bề ngoài, chụp ảnh đen trắng là chụp linh hồn. Khi những tà áo sặc sỡ hay sắc da được thay bằng thang độ xám, mọi chú ý dồn cả vào biểu cảm — một ánh mắt sâu thẳm, những nếp nhăn thời gian hằn trên gương mặt.

Trong không gian đơn sắc, nhân vật như được giải phóng khỏi bối cảnh thời gian. Họ hiện lên chân thực, trần trụi, chất chứa những câu chuyện chưa kể thành lời.

Những góc nhìn vượt thời gian

Ảnh đen trắng có một năng lực kỳ diệu: biến điều bình dị thành vĩnh cửu. Một góc phố quen, một bóng người đổ dài dưới nắng chiều, hay sự tương phản của những mảng sáng – tối trên vỉa hè… tất cả hiện lên như thước phim hoài niệm.

Gạt bỏ màu sắc, tôi tập trung hoàn toàn vào cấu trúc: những đường thẳng song song của kiến trúc, những hình khối hình học ngẫu nhiên, nhịp điệu chuyển động của con người giữa lằn ranh sáng – tối.

Sức mạnh của tương phản và kết cấu

Không còn màu sắc đỡ đần, mỗi bức ảnh đen trắng phải tự đứng vững bằng “bộ khung” của chính nó: sự kịch tính khi đặt vùng sáng nhất cạnh vùng tối nhất, vẻ thô ráp của chất liệu đời thực — từ mảng tường cổ xù xì, nếp vải áo, đến những hạt mưa đọng trên mặt kính. Sắc đen – trắng không làm mờ chi tiết; ngược lại, nó tôn vinh kết cấu bề mặt một cách sống động, như chạm được vào bằng tay.

Cụ ông râu tóc bạc phơ áp má vào chú voi, bàn tay gầy guộc đặt lên vầng trán nhăn nheo của con vật — khoảnh khắc giao cảm lặng lẽ giữa người và voi.

Nụ cười rạng rỡ của cụ ông râu dài bạc trắng, đôi mắt híp lại hiền hậu.

Cô bé cười tươi, tay ôm má, ánh mắt trong veo nhìn thẳng ống kính.

Cụ ông rít tẩu thuốc dài, làn khói cuộn bay trên nền đen — một bức chân dung đầy kịch tính của ánh sáng.

Gương mặt khắc khổ của một cụ ông, những nếp nhăn hằn sâu như dấu vết của thời gian.

Cụ ông chống gậy, ngước nhìn xa xăm, bàn tay gân guốc siết chặt đầu gậy.

Cụ ông râu dài bạc trắng, một tay giữ tấm khăn thổ cẩm che trên đầu, ánh mắt nhìn thẳng đầy nội lực.

Chàng trai tóc dài rít điếu thuốc, làn khói mỏng bay lên trong bóng tối.

Cụ ông đội nón lá, râu bạc, ngậm tẩu thuốc, ánh mắt đăm chiêu nhìn về phía xa.

Nhà sư nâng chim bồ câu tung cánh bay vào luồng sáng — khoảnh khắc thiêng liêng và thanh thoát.

Người phụ nữ dân tộc gắp bún từ bát còn bốc khói nghi ngút trong buổi chợ sớm.

Hai người gánh hàng bước trên triền cát dưới bầu trời đầy mây — bóng người nhỏ bé giữa thiên nhiên bao la.

Hai cậu bé thả chim bồ câu bên dòng suối, đôi cánh tung bay trong nắng.

Ánh mắt nhìn thẳng đầy ám ảnh của cậu bé vùng cao, gương mặt còn lấm lem.

Cô gái dân tộc trong bộ trang phục truyền thống, nụ cười rạng rỡ dưới chiếc khăn đội đầu lớn.

Cụ bà nhắm mắt, hai tay đan vào nhau áp bên má — những nếp nhăn hằn sâu kể câu chuyện của một đời người.

Người đàn ông đội mũ, cúi xuống gắp bún từ bát còn bốc khói bên quán ăn vỉa hè.

Cô gái H’Mông trong trang phục truyền thống, cười tươi giữa vườn mận nở trắng hoa.

Cụ ông râu dài bạc trắng tựa đầu lên cây gậy, ánh mắt trầm tư nhìn về xa.

Cụ ông ôm chầm lấy vòi voi, ngước nhìn con vật khổng lồ đầy trìu mến.

Cụ ông râu dài ngửa mặt nhả khói từ tẩu thuốc, làn khói cuộn bay trên nền đen.

Cụ bà cười giòn, tay che miệng, khi được chít lại chiếc khăn đỏ — điểm màu duy nhất bừng sáng giữa khung hình đen trắng.

Nghệ nhân chăm chú tô vẽ đầu lân múa — chiếc đầu lân đỏ rực là điểm màu duy nhất giữa không gian đơn sắc.

Cụ ông ngồi hút thuốc, chú chó nằm ngoan ngoãn bên chân — tình bạn lặng lẽ của tuổi già.

Người nghệ sĩ đội mũ nồi, thổi kèn giữa sân khấu, bông hồng đỏ cài trên ngực áo.

Cụ ông ôm con gà đen trên vai, ánh mắt nhìn nghiêng đầy suy tư.

Cụ ông nhìn thẳng vào ống kính, đôi bàn tay gầy guộc đan vào nhau — một bức chân dung đầy ám ảnh về tuổi già.

Bàn tay che ngang miệng, đôi mắt nhìn xoáy sâu — gương mặt hằn đầy nếp nhăn của thời gian.

Cụ ông chống gậy, ngước nhìn lên, khuôn mặt khắc khổ in trên nền đen.

Bộ ảnh này không cố tái hiện thực tế một cách rập khuôn. Đó là cách tôi chắt lọc bản chất của thực tại để giữ lại những gì sâu lắng nhất. Trong bộ ảnh, cũng có vài khung hình tôi giữ lại một điểm màu duy nhất — chiếc khăn đỏ, đầu lân đỏ, bông hồng trên ngực áo — để màu sắc, khi xuất hiện, trở thành một dấu nhấn đắt giá giữa thế giới đơn sắc. Mong rằng, khi lướt qua từng khung hình, bạn có thể chậm lại một nhịp, lắng nghe những thanh âm tĩnh lặng và tự viết nên câu chuyện của riêng mình — bằng hai sắc màu đen, trắng.

Nhiếp ảnh gia Ted Grant từng nói một câu kinh điển: “Khi bạn chụp ảnh màu một ai đó, bạn đang chụp quần áo của họ. Nhưng khi bạn chụp ảnh đen trắng, bạn đang chụp linh hồn của họ.”

Nguyễn Sơn Tùng
Photographer | Art Photography
Culture • People • Mountain Life

(Photographs © 2017-2026 Nguyễn Sơn Tùng. All Rights Reserved Ⓡ)